Afgelopen week beleefde ik zo’n “ het-muntje-valt-ontdekking”; tijdens een driedaags studieblok van mijn opleiding “coaching tot de kern” bij Weisfelt en Partners. “Allemaal leuk en aardig, Paulien, ” zul je nu misschien denken… “ maar wat moet ik met die informatie…?”

Ik wil je graag beschrijven hoe je zo’n “ het-muntje-valt-ontdekking” herkent. En dat, wanneer je zo’n moment meemaakt, je er voor de volle 100% voor kunt gaan.

Wat maakt dat ik denk, voel en wil dat dit zo’n moment is?

Allereerst omdat het pijn doet. Ja, daar kijk je misschien van op… maar een werkelijke “ het-muntje-valt–ontdekking” doet pijn. En in zo’n een ontdekking zit ook altijd verdriet…

Om de ontdekking namelijk echt tot je diepste weten en ervaren te laten doordringen is het nodig ruimte te scheppen, de boel op te schudden; kortom, weg te gooien wat je niet meer nodig hebt, los te laten, dus.

Maar datgene dat je los laat is ook, jaar in jaar uit,  je dierbaar geweest. Je neemt afscheid van een gedragspatroon, een overtuiging, soms zelfs van een toekomstbeeld… Waar je houvast aan had en wat je ook heel ver gebracht heeft.  En nu, omdat je op het punt staat een ontdekking te doen, wordt je gevraagd al die vertrouwde houvast en zekerheden los te laten….Dat gaat je niet in je kouwe kleren zitten. Dat doet gewoon verdomde pijn.

En wij mensen, houden niet van pijn. We willen het liefst een comfortabel leven, huppelend door het groen gras, genietend van eeuwig durende zonneschijn. Helaas…! Wordt maar wakker uit deze droom!!…. Zo zit het leven niet in elkaar! Het bijzondere van het leven is namelijk is dat alle shit er gewoon bij hoort. Net als alle vreugde, trouwens…

Dat is waarom we in mijn familie bij speciale gelegenheden, de joods gewoonte gebruiken van het aansteken van twee kaarsen: één voor vreugde en één voor verdriet. Omdat dat de basis ingrediënten zijn van het leven. Als je niet stil kunt staan bij de diepte van verdriet, kun je niet genieten van hoogte van de vreugde.  Het zijn twee kanten van dezelfde medaille.

Terug nu naar mijn “ het-muntje-valt-ontdekking”: In een split second komen namelijk pijn en vrijheid samen. Dat kun je niet met je hoofd bedenken, dat ervaar je alleen maar als je erin zit…  Er is ook geen ontsnappen mogelijk. Het doet een denken aan een geboorte; bevallingspijn, jezelf als het ware door dat geboortekanaal ( laten ) persen, om daarna met een schreeuw de vrijheid te ervaren.

En die vrijheid, de ruimte die je jezelf dan geeft, geeft je een enorme helderheid, een boost aan inspiratie en is een bron van levensvreugde. Dat is een prachtige ervaring en geeft je tegelijkertijd vleugels. Je voelt van top tot teen dat je leeft en brengt je tot je kern.

En dan…na een tijdje, als het stof van je ontdekking weer een beetje is neergedaald en  je opnieuw je terugkijkt? Dan kun je ook met bewondering kijken naar de weg die je tot de “ het–muntje-valt-ontdekking” hebt afgelegd. Dat het ook jouw weg is, om bij die ontdekking te komen.

En als je dan jaren later, nog verder in de toekomst, terugkijkt op al je “het-muntje-valt-ontdekkingen” en wellicht bezig bent de mémoires te schrijven van een vreugdevol leven, met diepe dalen en grote gelukkige hoogten….. Dan hoop ik, dat je dat doet, naast twee brandende kaarsen, met een glimlach om je mond.

Zoeken en vinden. Het lijken woorden die familie van elkaar zijn. In het dagelijks leven gebruik je ze zo gemakkelijk wanneer je iets kwijt bent: ik kan mijn sleutels niet vinden, dus ga ik zoeken.

In een veranderingsproces of een creatieproces werkt het echter heel anders. Er is een groot verschil tussen zoeken en vinden.

Een veranderingsproces of een creatieproces is voor mij familie van elkaar. Het gaat bij beide processen om een focus in de toekomst, waarvan je de contouren misschien vaag ergens voor je ziet, maar waarvan je absoluut niet weet, hoe het uiteindelijke resultaat eruit zal zien.

Een voorbeeld van een creatieproces: Een regisseur heeft een bestaande tekst en gaat met zijn acteurs aan de slag om te zien, op welke manier de tekst het best tot zijn recht komt. In welke enscenering en op welke manier gespeeld. De regisseur deelt daarom met zijn acteurs het beeld dat hij voor ogen heeft, om samen  mee aan het werk te gaan.

De gezamenlijke focus is het uitgangspunt, waarbij iedereen de ruimte krijgt om met zijn of haar persoonlijke kwaliteiten invulling van een rol te vinden. Het betekent als acteur je in het gebied van “ niet-weten” te begeven, het resultaat los te laten en jezelf toe te staan om uit te proberen en te experimenteren.  Het proces zijn gang te laten gaan, niet meteen te zoeken naar een oplossing. En vooral ook heel veel dingen weer weg te gooien, los te laten…

Zo gaat het ook in een verandering- of leerproces. Je wilt iets veranderen in de situatie waar je jezelf nu in bevindt. Dat kan in werk zijn, of in je persoonlijke leven. De kunst is, om net als een acteur, door te proberen en te experimenteren het beeld dat je voor ogen hebt, te vinden. Jezelf uit te dagen, werkelijk te vertrouwen op wat er zich aandient en niet een korte termijn oplossing te zoeken….

Je weet niet waar je uitkomt en alleen door je focus- dus je hele instelling- op de nog onbekende toekomst te richten, zul je uiteindelijk de juiste weg vinden die je naar de juiste vondst in de toekomst zal brengen.

De vraag is dus: Durf  jij je focus op de nog onbekende toekomst te richten? Via uitproberen en experimenteren te vinden wat jouw manier is om je leven of werk vorm te geven?

Uit mijn praktijk als trainer en coach blijkt dat omgaan met het “ niet-weten” en je te richten op “vinden” in plaats van “zoeken”, voor heel veel mensen een heikel punt is. Het is eng om je vaste patronen los te laten en je in een “ onbekend landschap “ te begeven.

En toch is het een kwestie van gewoon doen.  Vanaf februari 2012 geef ik daarom trainingen en een workshop op basis van open inschrijving. Je kunt er tenslotte wel over blijven praten, maar de enige manier om het te leren is om het gewoon te doen en te oefenen. Leren is proberen!

Ik nodig je van harte uit om op één van de zaterdagmiddagen in februari of maart 2012 een workshop te komen bijwonen. Gewoon uit nieuwsgierigheid, of om op speelse manier dat gebied van “ niet-weten” eens te onderzoeken. Ik garandeer je dat het namelijk ook heel veel plezier oplevert om jezelf eens los te laten in dat landschap van “ niet- weten” !

voor meer informatie: De Zaak in Beweging, open inschrijvingen

Uit Trouw, Podium, 24 december 2011, door Mark Mieras: Er gaat niets boven hutten bouwen

Als we in de workshopruimte komen vraag ik hen om duo’s te vormen en met zijn twee een plek in de ruimte in te nemen. Ik observeer hen en zie ze denken: in een lege ruimte een plek innemen? Geen stoel om op te zitten? Geen bureau om mij achter terug te trekken? Alleen deze collega?

Ik leg hen uit hoe een duet werkt. Hoe je zonder woorden je collega kunt uitnodigen te reageren op de door jouw helder ingezette beweging. Hoe je op elk moment keuzes kunt maken om het “ bewegingsgesprek” tussen elkaar een andere richting kunt geven. Hoe je elkaar op een creatieve manier kunt uitdagen om samen tot een nieuwe vorm te komen.

De “ comfortzone” van elke deelnemer wordt lacherig of met verbazing verlaten: “ Sta ik hier écht met een collega iets te doen dat op dans lijkt…? “

Na een hele dag uitwisseling en inspiratie in verbale vorm is de overgang maken naar een bewegingsduet groot; zeker wanneer je dat niet gewend bent. Ik leg het de deelnemers ook uit: “ We zijn gewend om veel zaken verbaal op te lossen, met het maken van dit bewegingsgedicht wil ik jullie laten ervaren dat je, wanneer je samenwerkt of met een collega in gesprek bent heel veel meer informatie krijgt, dan alleen wat er letterlijk gezegd wordt.”

Dan geef ik ze een korte pauze voor we de definitieve presentatie in elkaar gaan zetten. Een vrouw van halverwege de dertig komt naar mij toe: “Zeg, Paulien, ik vind je heel aardig en je zult wel een vakvrouw zijn, maar ik begrijp niet waar dit in hemelsnaam goed voor is… een beetje vrij in de ruimte bewegen… ik heb wel wat anders te doen…! Ik stop ermee!

“ Dat zou ik heel jammer vinden” zeg ik, “ ik kan namelijk zien dat je heel goed op weg bent… en daarnaast staat er dan een collega zonder partner, die net als jij hard staat te werken, en waarvan ik nog duidelijker zie dat het zijn “cup of tea” niet is…”Ze begint te twijfelen, laat een vermoeide zucht los, kijkt mij wanhopig aan en pakt een drankje…

Vlak voordat we weer aan het werk gaan om de duetten in compositie te zetten, besluit ik dat de “ervaring” die ik de deelnemers wil meegeven iets anders nodig heeft…  dat ze een hart onder de riem kunnen gebruiken. Ik leg ze uit dat een creatief proces, net als elk leerproces langs verschillende fases verloopt. Dat ik ze eerst uit hun comfortzone heb gehaald en dat ze uiteindelijk via de fase van het “ niet-weten” bij een eigen vorm, ontdekking of leermoment kunnen komen. Tenslotte vraag ik hen nog één ding: Stel je oordeel uit tot na de presentatie. Het zou namelijk kunnen dat je dan tijdens dit proces toch een ontdekking hebt gedaan…

En daar gaan ze: 16 leden van Provinciale Staten presenteren hun bewegingsgedicht aan collega-statenleden, gedeputeerden en de griffie.

Ik ben trots, heel trots.

Na afloop komt de vrouw, die ik eerder beschreef, naar mij toe. Ze zegt: Je hebt gelijk, Paulien, ik heb een ontdekking gedaan: mijn oordeel zat mij in de weg. Toen ik dat los kon laten, kon ik echt met mijn collega aan de slag. En weet je… Ik heb vorig jaar tijdens een debat lijnrecht tegen over hem gestaan… we zijn namelijk van twee heel verschillende politieke partijen… En nu heb ik zonder woorden met hem gesproken en heb ik bij hem precies dezelfde worsteling gezien…….Wat een mooie ontdekking!

En wat een kadootje!…ook voor mij, als trainer/ coach… te zien dat mensen echt “ ervarend leren”:  de wijsheid van het lichaam en het lef om daarnaar te durven luisteren….

”Ode aan het verschil” … een werkelijke ontmoeting op de werkvloer!

Een Streep

Ik trok een streep;
tot hier,
nooit ga ik verder dan hier.

Toen ik verder ging
trok ik een nieuwe streep,
en nog een streep.

De zon scheen
en overal zag ik mensen,
en iedereen trok een streep
iedereen ging verder.

Toon Tellegen

klant & vraag

Woningcorporatie Accolade wilde de klantgerichtheid van haar medewerkers verder ontwikkelen. Door de resultaten van een klanttevredenheidsonderzoek te presenteren en verder te werken aan de klantgerichte mindset. Daarvoor vroeg ze de Zaak in beweging een inspirerende, reflecterende en energieke bijdrage te leveren aan vier bijeenkomsten.

beweging

De Zaak in beweging organiseert voor de vier bijeenkomsten een interactieve enquête en een voorstelling Terugspeeltheater. Vooraf gingen alle medewerkers op bezoek bij één of meer klanten. In de bijeenkomsten stelde de spelleider tijdens een interactieve enquête vragen over de klanten. De onderzoeksresultaten en de antwoorden van de medewerkers werden direct vergeleken.

De spelleider vroeg de medewerkers ook naar hun ervaringen tijdens het bezoek. Wat verwacht de klant eigenlijk van Accolade? Je bent een medewerker van Accolade, wat vertegenwoordig je? Wat betekent onze woningcorporatie voor een buurt? Wat kun jij bijdragen als vertegenwoordiger van Accolade? In een Terugspeeltheatervoorstelling zetten drie acteurs en een muzikant van de Zaak in beweging ieder verhaal direct om in pakkend theater.

resultaat

Medewerkers hebben door het uitwisselen van ervaringen en verhalen over de ontmoetingen met bewoners een veel duidelijker beeld gekregen van hun klanten. Ze kwamen gezamenlijk tot nieuwe ideeën om hun klanten op een andere manier te informeren, te woord te staan en te helpen. Accolade neemt de uitgewisselde verhalen mee in de verder ontwikkeling van hun beleid voor klantgerichtheid en werken-op-maat.

meer voorbeelden

• Teambuilding: Ontdek je collega’s
• Persoonlijke begeleiding: Geloofwaardig als leidinggevende
• Werkconferentie: Ruimte voor het persoonlijke
• Lotgenoten: Voorstelling 101 % verlies-winst

De werkgroep Jongeren en Rouw Noordoostpolder bestond in 2010 vijf jaar. Elk jaar organiseert de werkgroep gespreksgroepen en een ontmoetingsdag voor ‘verliesexperts/ rouw- ervaringsdeskundigen’. In 2010 pakten zij dat een andere manier aan. Ze vroeg de Zaak in beweging om samen met de jongeren een voorstelling te ontwikkelen om op een luchtige manier hun moeilijk bespreekbare ervaringen zichtbaar te maken.

beweging

Jongeren die te maken krijgen met verlies, vinden dat zij door hun ervaring een andere taal spreken. Met de voorstelling wilden zij hun taal verspreiden en de omgang met rouw bespreekbaar maken. Met  input van de deelnemers maakte de Zaak in beweging een concept voor een collage-voorstelling. In een weekend ontwikkelen de jongeren zelf scenes, schreven teksten en zochten muziek uit. Zondagmiddag volgde de try out voor genodigden. Veertien dagen later zat de Bantsiliek in Bant stampvol en zagen zo’n 350 mensen de voorstelling ‘101 %Verlieswinst’.

resultaat

Deelnemers keken door het meespelen in de voorstelling op een andere manier naar hun eigen situatie. Persoonlijke verhalen en verdriet werd gedeeld en omgezet naar  theatrale beelden. Voor de deelnemers betekende dit een nieuwe stap in het rouwproces. Het publiek zag een voorstelling waarin ervaringsdeskundigen op een speelse en theatrale manier een moeilijk onderwerp over het voetlicht brachten.  Na afloop van de voorstelling ontstonden er veel gesprekken over de manieren waarop wij omgaan met dood en verlies. Van de voorstelling is een videofilm gemaakt.  Die wordt bij nieuwe gespreksgroepen gebruikt om jonge rouwenden te helpen hun verlieservaring te delen.

zien

TV Flevoland maakte een nieuwsitem over de voorstelling.

Meer voorbeelden

• Organisatie-ontwikkeling: Kijk op de klant
• Teambuilding: Ontdek je collega’s
• Persoonlijke begeleiding: Geloofwaardig als leidinggevende
• Werkconferentie: Ruimte voor het persoonlijke

Een bak koffie, een troostkadootje of jezelf loslaten en onnodig gaan surven op internet is een mogelijkheid, maar daarmee kom je geen stap verder…

Je blijft rondzwemmen in de door jezelf geconstrueerde mantra van negatieve gedachten. En telkens kom je in hetzelfde denkpatroon terecht…“Kop op” , denk je nog en je doet een poging om de zwarte wolk uit je brein te wissen…  maar ondertussen blijft de CD in je hoofd op repeat…

Shakespeare ( je weet wel, die Engelsman die een talent had voor leuke toneelteksten…) schreef ooit:”  If the body moves, the mind will change”

Als theatermaker en danseres zet ik dat hulpmiddel in, om fysiek invulling te geven aan een personage of een rol. Ik zoek in mijn lijf naar de manier waarop een personage beweegt en dat geeft mij informatie over hoe zo’n personage denkt, voelt en spreekt… je verandert je fysieke houding en dat heeft invloed op hoe je naar de wereld kijkt… heel toepasbaar ook, buiten het toneel….

Pas dat principe eens toe IRL! Ga even naast je bureaustoel staan en doe de test: Gewicht op twee voeten, blik op horizon ( is vaktaal voor gewoon recht vooruit kijken) . Laat dan je borstbeen zakken en ervaar wat er gebeurt met je energie…Waarschijnlijk gaan je schouders mee hangen naar beneden, wordt je bovenlijf zwaar en zakt ( letterlijk!) de moed je in de schoenen.

En nu, Draai het om: gewicht weer op twee voeten, blik op horizon en nu je borstbeen openen. Je ruggengraat strekt zich op, je kunt meer lucht in je longen ademen en de voorkant van je lijf opent zich…Dat voelt al een stuk beter, niet?

Als je nog verder op onderzoek uit wilt, loop eens een rondje door je kantoor en voel hoe het is als je je borstbeen laat zakken. Ervaar wanneer je het borstbeen rechtop houdt hoe de energie ruimte heeft om van boven naar beneden door je lijf te stromen. Je bent er weer!

Die ouwe Shakespeare had toch echt wel goeie ideeën…  Er zijn of er niet zijn…Heeft ie daar ook niet een mooie uitspraak over gedaan…?

Ken je de tekeningen die kleine kinderen maken? Een rondje, twee stokken aan de elke zijkant en twee stokken aan de onderkant…
Dat heten koppoters… ze hebben geen lijf.
Ik werk met Koppoters.
Mensen die veel te veel in hun hoofd zitten en veelal niet meer weten dat ze een lijf hebben.

Koppoters lopen vanuit gewoonte in hun hoofd elke keer dezelfde route . Gebruiken hetzelfde schema: informatie verzamelen, voor-en tegen afwegen. Als het meezit: afstemmen met collega’s of medewerkers, en klaar, beslissing nemen. Heel handig voor dagelijkse, routine matige activiteiten.

Maar wat gebeurt er als een creatieve oplossing nodig is? Een nieuw idee ontwikkelt moet worden? Of je ergens ‘aan je water voelt’ dat er iets nieuws moet gebeuren?
Dan blijkt jouw ‘hoofd-route’ toch niet zo effectief…

Hoe train je je creatieve, onderzoekende, oplossingsgerichte route?
Heel simpel: Door jezelf te verrassen! Jezelf uit te nodigen doodgewone handelingen en bewegingspatronen eens heel anders uit te voeren. En dus uit je Kop te komen….

Tip?
Hoe rijd jij naar je werk? Altijd via een vaste route? Kies eens een afslag eerder, zodat je via andere straten naar je werkbuurt komt. ( Zie je ook nog eens iets anders van de stad!)
Of als je ’s ochtends op staat? Eerst ontbijten en dan douchen en aankleden? Doe het eens andersom!

Effect?
Je brengt jezelf in verwarring! Verwarring is de beste manier om uit je hoofd en in je lijf te komen. Als je de verwarring aangaat, zul merken dat je een ander kijk op bestaande zaken krijgt.
Dat je alerter bent om de ‘andere weg’ te lopen en dingen ontdekt die je eerder nog niet had gezien of ervaren (bijvoorbeeld dat andere deel van de stad!).

Andere kijk, anders denken en uiteindelijk: anders doen: dat is je creatieve, onderzoekende en oplossingsgerichte route ontwikkelen.
Je kunt een (denk)patroon pas doorbreken als je je ervan bewust bent. En dat zit soms in hele kleine dingen….